Spónn: hvað, hvernig og hvers vegna okkur finnst hann frábær
- BJÖRNINN

- May 16, 2025
- 3 min read
Updated: 7 days ago
⚡ Í stuttu máli
Spónn er þunnt lag af viði. Lagið er yfirleitt 0,6 til 2 mm á þykkt og er límt á sterka plötu, til dæmis spónaplötu eða MDF.
Þannig færðu fallegt útlit úr náttúrulegum viði — sömu viðaræðar, sömu liti og sömu hlýju tilfinningu og í gegnheilum viði. Spónn er oft stöðugri, hagkvæmari og hentugri lausn fyrir innréttingar.
Þetta er ekki gerviviður. Þetta er alvöru viður, bara notaður á sniðugan hátt.

Hvað er spónn?
Margir heyra orðið „spónn“ og hugsa: „Er þetta ekki bara eitthvað gerviefni?“
Nei. Spónn er alvöru viður.
Munurinn er sá að viðurinn er skorinn í mjög þunn blöð. Þessi blöð eru síðan límd á stöðuga plötu, eins og spónaplötu eða MDF.
Útkoman er fallegt viðaryfirborð sem lítur út eins og gegnheill viður. Þú sérð náttúrulegar viðaræðar, litamun og blæbrigði í efninu. Engin tvö stykki eru alveg eins.
Spónn er því góð leið til að fá náttúrulegt og fallegt útlit, án þess að smíða allt úr gegnheilum viði.
Hvernig er spónn búinn til?
Fyrst er valinn fallegur viður. Síðan er hann skorinn í mjög þunn blöð. Hægt er að skera trébolinn á marga vegu fyrir mismunandi gerðir af spónarblöðum.
Þessi blöð eru límd á undirlag sem heldur þeim stöðugum. Það skiptir miklu máli í innréttingum, því skápar, hurðir og skúffur þurfa að halda sér vel í mörg ár.
Hjá Birninum notum við spón úr mörgum viðartegundum og frá ýmsum birgjum. Hver tegund hefur sitt útlit og sinn karakter.
• Eik — hlý, klassísk og mjög vinsæl
• Reykt eik — dekkri, sterkari og meira áberandi
• Hnota — dökk, glæsileg og hlýleg
• Bæsuð eik — eik lituð í hvaða lit sem er
• Rauð eik — hlýrri tónar og örlítið rauðleitur blær
• Askur — ljós, bjartur og léttur í útliti
• Beyki — einfalt, hlutlaust og klassískt
• Tekk — hlý og sérstök viðartegund
• Mahóní — dökkt, rauðleitt og klassískt
Við hjálpum þér að velja það sem passar best við rýmið, heimilið og stílinn sem þú vilt ná fram.

Af hverju getur spónn verið betri en gegnheill viður?
Margir halda að gegnheill viður sé alltaf betri. Það er ekki endilega rétt.
Í innréttingum er spónn oftast betri kostur. Hér er ástæðan.
1. Spónn heldur sér betur
Viður hreyfist. Hann þenst út og dregst saman eftir árstíðum og þegar raki og hiti breytast.
Á Íslandi breytist veðrið mikið. Inni á heimilum breytist rakastig líka, sérstaklega í eldhúsum og baðherbergjum.
Gegnheill viður getur því bognað, sprungið eða hreyfst með tímanum.
Spónn er límdur á stöðuga plötu sem hreyfist lítið sem ekkert. Þess vegna heldur hann sér betur í innréttingum.
2. Spónn nýtir timbur betur en plankar
Þegar tré er skorið í þunn spónblöð fæst miklu meira yfirborð úr sama trénu.
Það þýðir að hægt er að nota minna af viði en samt fá sama fallega viðarútlitið.
Þetta er skynsamlegri nýting á náttúrulegu efni.
3. Spónn er hagkvæmari
Gegnheill viður er dýr, bæði efnislega og vinnulega séð. Sérstaklega þegar verið er að smíða stórar innréttingar, eins og eldhús, fataskápa eða heila veggi af skápum.
Með spóni færðu náttúrulegt viðarútlit á mun hagkvæmari hátt.
Þú færð fallegar eikarframhliðar, hnotu, ask eða aðrar viðartegundir — án þess að allt þurfi að vera smíðað úr gegnheilum viði.
Gegnheill viður á alveg sinn stað, en í stórum innréttingum getur spónn oft verið skynsamlegri lausn.
4. Spónn getur gefið fallegra heildarútlit
Einn stór kostur við spón er að hægt er að raða viðaræðunum fallega upp.
Til dæmis er hægt að láta viðarmynstrið halda áfram yfir margar skáphurðir. Þá verður innréttingin rólegri, samfelldari og fallegri.
Tvær vinsælustu leiðirnar til að spónleggja eru:
Hliðrun, eða slip matching, þýðir að spónarblöðin eru lögð hlið við hlið án þess að spegla þau. Þá verður útlitið rólegra og jafnara. Mynstrið endurtekur sig, en er ekki alveg samhverft.
Við veljum aðferðina eftir því hvaða útlit þú vilt: rólegt, hlýlegt, áberandi eða mjög náttúrulegt.
Speglun, eða bookmatch, þýðir að tvö spónarblöð eru lögð saman eins og opin bók. Þá spegla viðaræðarnar hvor aðra. Þetta getur orðið mjög fallegt og áberandi, sérstaklega ef spónninn er með sterku mynstri.

Spónn hjá Birninum
Við hjá Birninum höfum unnið lengi með spón. Við þekkjum efnið vel og vitum hvar það hentar best.
Þegar fólk kemur til okkar og vill eitthvað náttúrulegt, hlýlegt og fallegt, sýnum við því oft spón.
Það er erfitt að sjá muninn almennilega á mynd. Þess vegna er best að koma og skoða efnið í eigin persónu.
Komdu, snertu, skoðaðu og finndu áferðina. Þegar þú ert með efnið í höndunum finnurðu strax muninn.


Comments